لطف الله بن عبد الكريم كاشانى

مقدمهء مصحح 16

تحفة الدستور ( فرهنگ اعداد كلمات ) ( فارسى )

بسيار شيوا و هنرمندانه است و همين شيوايى و سروده‌هاى تاريخيش ، او را از ديگر ماده تاريخ‌سازان ممتاز و متمايز مىگرداند . آنچنانكه در باب باريابى وى و فرزندش مير سنجر به دربار اكبر شاه نوشته و ياد كرده‌اند اكبر شاه به طنز به مير حيدر گفت : شما از شهرى هستيد كه با « عقرب » « 1 » برابر است . مير حيدر بلادرنگ و فى البداهه بيت زير را سرود و پاسخ طنز او را داد : حيدر به لطف شاه ننازد چرا از آنك * « كاشان » و « پادشاه جهان » در عدد يكى است مير حيدر براى تقرب بيشتر و تقارن با سال 1000 ه ق . فرهنگ اعداد تا 1000 را تأليف كرد . در كتاب صهباى سخن « 2 » مقاله‌اى از آقاى على شريف تحت عنوان « گنجينه‌هاى دانش و ادب » آمده كه در بخشى از آن به معرفى نسخ خطى كتابخانه‌هاى خصوصى اعضاى انجمن ادبى صباى كاشان پرداخته است كه يكى از آن كتابخانه‌ها ، كتابخانهء خصوصى آقاى مصطفى فيضى است . در نسخ خطى معرفى شدهء مشار اليه ، نسخه‌اى معرفى گرديد به نام « اعداد الفاظ ، مشتمله بر اعداد الى هزار با كاغذ آبى ، مصنف آن معلوم نيست شايد از نويسندگان كاشان باشد » . اين نسخه كه كاغذ آن آبى كمرنگ بود مسلما كتابت آن مربوط به دورهء زنديه است . نگارنده نسخهء مذكور را ساليان پيش ديده بودم . اين نسخه را حدود پانزده سال پيش مرحوم فيضى به منوچهر قدسى اصفهانى فروخت و ظاهرا هنوز بايد در ملكيت آن خانواده باشد . با اوصاف ياد شده براى نگارنده محقق است كه اين فرهنگ اعداد الفاظ ، تأليفى از

--> ( 1 ) . مراد از اين بحث برابر بودن عدد « عقرب » با « كاشان » . است - « كلمات مشتمله بر سيصد و هفتاد و دو » در فرهنگ حاضر . ( 2 ) . ر . ك . صهباى سخن ، انتشارات انجمن ادبى صباى كاشان ، 1348 ش ، ص 108 .